Brechtje Zwaneveld

Hulde. Dat is het passende woord voor De ingebeelde zieke van Theater Gnaffel. Hulde voor de grommende, kermende, rockende, scheldende, poep etende, zeikende, jankende, meppende Matthias Güthschmidt als Argan. Hulde voor Ad de Bont die een hilarische, onaangepaste komedie vol smerigheid, schunnigheid, seks en geweld regisseert voor kinderen van negen jaar. En hulde summa cum laude voor Elout Hol, die als begenadigd poppenspeler en stemkunstenaar vlekkeloos wisselt tussen een bont legertje poppen en de zuchtende maar sarcastisch geraffineerde dienstmeid Toinette. Hij flaimt als schijnheilige echtgenote, dweept als verliefde dochter, hijgt als vadsige notaris, bromt als bronstige Cleante en giert als sardonische dokter.

René Groothof maakt al enkele jaren furore met zijn solistische muziektheatervoorstellingen. Zijn vertelkunst, waarbij hij met nauwelijks zichtbare transformaties alle rollen zelf speelt, hebben volgens de Krekeljury van de VSCD Jeugdtheaterprijs een ‘unieke kwaliteit’. Zelf vindt René Groothof zichzelf helemaal niet zo uniek. Zeker niet vergeleken met het onderwerp van zijn nieuwe voorstelling, Salvador Dalí. Over diens leven en werk gaat Dalí, of hoe word ik beroemd.

Door Brechtje Zwaneveld

Ze zijn hyperintelligent en worden door hun omgeving ‘reuze albino’ of ‘klootzakje’ genoemd. Ze zijn op een creepy verkleedfeestje en hannesen met chips en cola, maar meer nog met elkaar.
Wie kent ze niet: kinderen die bijzonder zijn maar sociaal geïsoleerd. Die nergens bij horen maar worstelen met herkenbare verlangens en angsten. In Opstand van de nerds zijn ze verkleed als reuzenkonijn, Mickey Mouse, Zwarte Ridder, Dracula en Catwoman. Maar achter die imposante iconen gaan schrijnende verhalen schuil.

In haar smetteloos witte crinoline-jurk, wordt ze omhoog geduwd. Leeg glaasje champagne in haar hand, steunend op handen en knieën - oncharmanter kan bijna niet, maar haar verschijning blijft strak in de plooi. Marlies Heuer vertolkt de rol van Venus in Artemis’ Bloedmooi en zielsongelukkig. En dat doet ze subliem: haar lach is hautain en haar gehuppel (op virtuoze barokmuziek van Charles Avison) naïef. Ze maakt de godin van de schoonheid tot een jaloerse, ongenaakbare dwingeland.

De poëtische gelaagdheid van Het Houten Huis is zeldzaam. Dit nog piepjonge gezelschap ontwikkelde in enkele jaren een wonderschone visuele theaterstijl. Woorden komen er niet of nauwelijks aan te pas, een delicate mix van ouderwets schaduwspel, eenvoudige tekeningetjes, oogverblindende kostuums, groteske maskers en ontwapenend spel des te meer. Met Draak in huis maken ze een briljante versmelting van een feeëriek sprookje en een surrealistische revue.

Als duveltjes duiken achter een kartonnen berg twee besnorde koppetjes op. Tweelingbroers Puk en Willie beheren het kleine, uit stukken rails opgetrokken stationnetje dat aan de voet van de berg staat. Maar er zit geen geld in het laatje van hun kassa. Want sinds de grote fabriek is gesloten, stoppen er geen treinen meer. En dus komen er geen mensen meer die kaartjes bij hen kopen en dus hebben ze geen geld en dus kunnen ze geen taartjes eten bij Bernadette, suikerzoete Bernadette in haar oogverblindende taartjeswinkel.

Tussen de lapjes, naaimachines en zakken bont in het kostuumatelier van het Ro Theater prijkt Fleur: een grijsbruine Afghaanse windhond. Een beauty. Maar ze is net niet mooi genoeg. Haar zus Marina is behept met een hoogblonde, wapperende vacht en wint hondenshow na hondenshow. De hondenzusjes schitteren in de traditionele familievoorstelling van het Ro Theater.

Drukke jongetjes. Ze zitten te wippen en denken niet na voordat ze iets doen. Uit levenslust, denken ze zelf. Uit dwarsheid, denken de opvoeders. Het thema van Wildeman is herkenbaar en werd door schrijfster Sophie Kassies in een sprookjesvertelling gevangen. In een koninkrijk wordt een aap geboren, een aap die over de boomtoppen kan rennen, die kan dansen, buitelen en springen. Maar dat wat ie kan, wordt niet gezien. Want hij mag geen aap zijn, hij moet een mens zijn, opgevoed en aangepast. Hij is immers een koningszoon.

Twee jongens en een meisje staan op een strak uitgelicht vierkant stuk karton. Ze bewegen in slow motion, in een cadans op dreunende muziek. Heel geleidelijk worden hun bewegingen ruiger, totdat ze van het stuk karton afkomen en de immense ruimte om hen heen hun speelterrein blijkt te zijn. De afstoppingen van de grote zaal van tanzhaus nrw in Düsseldorf zijn weggehaald. Blauwig zijlicht maakt de kale ruimte nog groter en naargeestiger dan ie is. Om niet te verzuipen hebben de drie dansers elkaar nodig. Er ontspint zich een onnavolgbaar dynamisch gebeuren waarin ze met elkaar dollen op zoek naar hun individuele eigenheid.